devojka

Rak grlića materice je jedna od najčešćih vrsta raka kod žena širom sveta, ali je takođe jedna od retkih vrsta raka koje se mogu uspešno sprečiti i lečiti ako se otkrije na vreme.

Ukoliko želite da se detaljnije informišete o ovom vrstu karcinoma, nastavite da čitate.

Detaljnije o karcinomu grliću materice

Rak grlića materice je najčešće uzrokovan dugotrajnom infekcijom humanim papiloma virusom, posebno visokorizičnim tipovima ovog virusa. HPV infekcija je veoma česta i većina žena će se zaraziti ovim virusom u nekom trenutku života, pa je zato potrebno češće iči ginekologu, koji vas može informisati i o tome kada je potrebna kolposkopija i druge vrste pregleda.

Rak grlića materice nastaje kada ćelije na površini grlića materice počnu abnormalno da rastu i dele se. Grlić materice je donji deo materice koji se povezuje sa vaginom. Ovaj proces može trajati godinama, a pre nego što se razvije u pravi rak, ćelije mogu proći kroz faze prekancerogenih promena poznatih kao cervikalne intraepitelne neoplazije.

Znakovi upozorenja o prisustvu raka grlića materice

Jedan od najvećih problema sa rakom grlića materice je to što u ranim fazama često nema jasnih znakova upozorenja. Kada se simptomi pojave, rak je često već u uznapredovaloj fazi. Međutim, važno je prepoznati i obratiti pažnju na sledeće moguće simptome:

  • Abnormalno vaginalno krvarenje: Ovo može uključivati krvarenje između menstrualnih ciklusa, nakon seksualnog odnosa, ili postmenopauzalno krvarenje.
  • Neobičan vaginalni sekret: Sekret može biti vodenast, krvav ili sa neprijatnim mirisom.
  • Bol tokom seksualnog odnosa: Bol prilikom penetracije može biti znak problema sa grlićem materice.
  • Bol u donjem delu stomaka ili leđima: Konstantan ili povremeni bol u ovom području može biti simptom uznapredovalog raka.

Ako primetite bilo koji od ovih simptoma, važno je da se odmah obratite lekaru. Rano otkrivanje može značajno povećati šanse za uspešno lečenje.

Faktori rizika za rak grlića materice

Postoji nekoliko faktora koji mogu povećati rizik od razvoja raka grlića materice. Poznavanje ovih faktora može pomoći ženama da preduzmu odgovarajuće mere prevencije:

  • HPV infekcija: Kao što je ranije pomenuto, HPV je glavni uzročnik raka grlića materice. Vakcinacija protiv HPV-a može značajno smanjiti rizik.
  • Pušenje: Žene koje puše imaju dva puta veći rizik od razvoja raka grlića materice u poređenju sa nepušačicama. Hemikalije iz cigareta mogu oštetiti DNK ćelija grlića materice.
  • Slab imuni sistem: Žene sa oslabljenim imunim sistemom, kao što su one sa HIV-om ili koje uzimaju imunosupresivne lekove, imaju veći rizik od razvoja raka grlića materice.
  • Rani početak seksualne aktivnosti i veći broj seksualnih partnera: Ovo povećava šanse za izlaganje HPV-u.
  • Dugotrajna upotreba oralnih kontraceptiva: Neka istraživanja su pokazala da dugotrajna upotreba kontraceptivnih pilula može povećati rizik od raka grlića materice.
  • Mnoge trudnoće i rana prva trudnoća: Više od tri trudnoće i prva trudnoća pre 17. godine života takođe su povezani sa povećanim rizikom.

zena-covek-sake

Metode prevencije raka grlića materice

S obzirom na to da je rak grlića materice uglavnom uzrokovan HPV infekcijom, jedna od najefikasnijih metoda prevencije je vakcinacija protiv HPV-a. HPV vakcina je najučinkovitija kada se da pre početka seksualne aktivnosti, ali može biti korisna i za starije devojke i žene. U mnogim zemljama, uključujući Srbiju od 2017. godine, HPV vakcinacija je dostupna i preporučuje se kao deo redovnog programa imunizacije.

Pored vakcinacije, redovni ginekološki pregledi i Papa testovi su ključni za rano otkrivanje promena na ćelijama grlića materice. Papa test može otkriti prekancerogene promene koje se mogu lečiti pre nego što se razviju u rak.

Preporučuje se da žene počnu sa Papa testovima tri godine nakon prvog seksualnog odnosa ili najkasnije do 21. godine života, i da ih ponavljaju svake tri godine do 65. godine.

Druge preventivne mere uključuju:

  • Praktikovanje sigurnog odnosa: Upotreba kondoma može smanjiti rizik od HPV infekcije, iako ne pruža potpunu zaštitu jer HPV može inficirati područja koja nisu pokrivena kondomom.
  • Izbegavanje duvana: Kao što je već pomenuto, pušenje povećava rizik od raka grlića materice.
  • Održavanje zdravog imunog sistema: Zdrav način života, uključujući pravilnu ishranu, redovno vežbanje i dovoljno sna, može pomoći u održavanju jakog imunog sistema.

Uspostavljanje dijagnoze karcinoma grlića materice

Dijagnostikovanje raka grlića materice obično počinje sa abnormalnim rezultatima Papa testa. Ako Papa test pokaže abnormalne ćelije, lekar može preporučiti kolposkopiju, postupak koji omogućava detaljniji pregled grlića materice. Tokom kolposkopije, lekar može uzeti biopsiju, mali uzorak tkiva sa grlića materice, koji će se analizirati u laboratoriji.

Ako se biopsijom potvrdi prisustvo raka, sledeći korak je određivanje stadijuma raka, što uključuje procenu koliko se rak proširio. Ovo može uključivati dodatne testove kao što su magnetska rezonanca (MRI), kompjuterizovana tomografija (CT) sken, ili pozitronska emisiona tomografija (PET) sken.

Dakle, da bi se karcinom grlića materice otkrio na vreme, neophodno je redovno posećivati ginekologa, informisati se o merama zaštite i pravovremeno reagovati na gorenavedene simptome. Edukacija i svest o simptomima, faktorima rizika i metodama prevencije mogu spasiti veliki broj života.